Pierwsze samodzielne wyjście z domu

Jak przygotować dziecko do pierwszego samodzielnego wyjścia i pozwolić mu na to bez zamartwiania się

Pozwolenie dziecku na samodzielne wyjście może być stresujące – zwłaszcza za pierwszym razem. Nawet jeśli wiesz, że to naturalny etap dorastania, i że jego rówieśnicy już wychodzą bez dorosłych, wciąż możesz się martwić. Żeby trochę zmniejszyć ten niepokój, warto wcześniej przygotować dziecko do pierwszego samodzielnego wyjścia i upewnić się, że zna podstawowe zasady bezpieczeństwa w mieście.

Jak rozpoznać, czy dziecko jest gotowe

Nie ma jednej konkretnej granicy wieku, od której dziecko jest gotowe wychodzić samo. Najważniejsze są jego zachowanie, stopień samodzielności i indywidualne cechy.

Dziecko najpewniej jest gotowe na pierwsze samodzielne wyjścia, jeśli:

• zna drogę do domu;
• potrafi korzystać z telefonu i wie, jak do Ciebie zadzwonić;
• rozumie podstawowe zasady bezpieczeństwa;
• umie powiedzieć dorosłemu „nie”;
• daje Ci znać, gdy zmieniają się jego plany.

Jeśli dziecko nie ma jeszcze wszystkich tych umiejętności, to zupełnie normalne. To po prostu znak, że warto poświęcić tym obszarom więcej uwagi i spokojnie je z nim przećwiczyć.

Jak radzić sobie z obcymi

Dzieci mają znacznie mniej doświadczenia niż dorośli. Dlatego nie zawsze potrafią ocenić, czy dana sytuacja jest niebezpieczna. Nie zawsze potrafią też rozpoznać wśród obcych osobę, która może stanowić zagrożenie.

Dlatego tak ważne jest, by wyjaśnić dziecku, że niebezpieczny dorosły może wyglądać zupełnie zwyczajnie. Może być schludnie ubrany, uprzejmy i twierdzić, że zna rodziców dziecka. Właśnie dlatego trzeba zwracać uwagę nie tylko na wygląd takiej osoby, ale przede wszystkim na jej zachowanie.

Co od razu powinno wzbudzić czujność

Wyjaśnij dziecku, że to są sygnały ostrzegawcze:

• Dorosły prosi, żeby rozmowa pozostała tajemnicą;
• Dorosły wywiera presję i nie daje dziecku czasu do namysłu;
• Mówi: „Tata/Mama się zgodził(-a)”, choć Ty nic o tym nie wiesz;
• Prosi, żeby gdzieś z nim pójść albo coś mu pokazać;
• Oferuje prezenty, jedzenie albo „niespodziankę”.

Jeśli wydarzy się coś takiego, najlepiej od razu odejść i zadzwonić do rodziców.

Zasady kontaktu z obcymi, które warto omówić z dzieckiem

• Nigdy nie idź nigdzie z osobą, której nie znasz. Wyjaśnij dziecku, że to normalna zasada, która pomaga zadbać o własne bezpieczeństwo.
• Nie pomagaj obcym osobom na ulicy, jeśli w pobliżu są dorośli. Podkreśl, że jeśli dorosły naprawdę potrzebuje pomocy, najpierw poprosi o nią innego dorosłego, a nie dziecko. Jeśli w okolicy nie ma innych dorosłych osób, dziecko powinno zadzwonić po odpowiednie służby. 
• Nie ufaj obcej osobie, która zachowuje się tak, jakby cię znała. Uprzedź dziecko, że porywacz może znać imiona i nazwisko członków rodziny, ale to wcale nie znaczy, że można mu zaufać. W takiej sytuacji dziecko powinno od razu skontaktować się z rodzicami. 
• Nie wsiadaj do samochodu z obcymi. Pod żadnym pozorem dziecko nie powinno wsiadać do auta z osobą, której nie zna – nawet jeśli jest ona w mundurze, na przykład policjanta lub strażaka.
• Nie wsiadaj do windy z obcą osobą. Naucz dziecko mówić: „Poczekam na następną windę”, zwłaszcza jeśli w pobliżu nie ma nikogo więcej.

Inne ważne rzeczy, których powinno się nauczyć dziecko

• Informowanie rodziców o swoich planach i trasie. Naucz dziecko, żeby zawsze dawało Ci znać o każdej zmianie planów w ciągu dnia. Jeśli odwołano zajęcia po lekcjach, idzie do kolegi albo koleżanki lub chce wrócić ze szkoły inną drogą, rodzice powinni o tym wiedzieć.
• Znajomość zasad ruchu drogowego. Upewnij się, że dziecko wie, jak bezpiecznie przechodzić przez jezdnię i że podczas zabawy nie wybiega na ulicę.
• Krzyczenie i wołanie o pomoc. W sytuacji zagrożenia dziecko powinno od razu zwrócić na siebie uwagę otoczenia i głośno krzyczeć: „Nie znam tej osoby! Pomocy!”
• Ucieczka w miejsce, gdzie jest dużo ludzi. Na przykład do sklepu albo apteki.
• Telefon do rodziców lub pod numer alarmowy 112, jeśli dziecko nie ma innego sposobu, by wezwać pomoc.

Co możesz zrobić już teraz

• Przećwiczcie różne sytuacje. Omów z dzieckiem zasady opisane powyżej i regularnie do nich wracajcie. Możesz na przykład zapytać: „Co byś zrobił(-a), gdyby ktoś poprosił Cię o pomoc w szukaniu szczeniaczka?”.

• Przećwiczcie razem zdanie: „Nie znam pani/pana i nie będę z panią/panem rozmawiać!”. Wyjaśnij dziecku, że odpowiedzialny dorosły to zrozumie i nie poczuje się urażony.

• Stwórzcie krąg zaufania. Zapisz w telefonie dziecka numery do zaufanych osób i omówcie, którzy konkretnie krewni i znajomi mogą odebrać je ze szkoły albo z zajęć dodatkowych.

• Pokaż dziecku, do kogo może zwrócić się o pomoc. Mogą to być policjanci, pracownicy ochrony, osoby pracujące w sklepie lub parku, a także kobiety z dziećmi.

• Naucz dziecko międzynarodowego gestu proszenia o pomoc. Wykonuje się go dłonią: najpierw otwiera się dłoń, potem chowa kciuk do środka, a następnie zaciska pozostałe palce w pięść. Ten gest może się przydać wtedy, gdy z jakiegoś powodu nie da się głośno zawołać o pomoc. Na przykład jeśli dziecko stoi obok porywacza i boi się zwrócić na siebie uwagę.

• Ustalcie hasło bezpieczeństwa. Wymyśl z dzieckiem sekretne słowo, które będzie znało tylko ono, Ty i najbliżsi. Jeśli ktoś powie: „Mama mnie przysłała”, dziecko powinno poprosić o podanie tego hasła. Jeśli ta osoba go nie zna, to sygnał, żeby natychmiast odejść i zadzwonić do rodziców.

Lista kontrolna przed samodzielnym wyjściem

Samodzielne wychodzenie z domu to coś, czego dziecko uczy się stopniowo. Im lepiej zna zasady, tym spokojniej czujesz się jako rodzic. Na początku najlepiej wybierać krótkie, dobrze znane trasy blisko domu, a dopiero później stopniowo pozwalać dziecku oddalać się trochę dalej.

Przed wyjściem warto szybko sprawdzić:

• czy telefon dziecka jest naładowany;
• czy dziecko dokładnie wie, dokąd idzie i o której wróci;
• czy ustaliliście, kiedy ma się odezwać;
• czy wspólnie omówiliście trasę.